De belastingdienst legt steeds vaker boetes op, zelfs voor kleine fouten. Het recht om hiertegen bezwaar te maken of beroep in te stellen is echter wettelijk beschermd. Daarom kunnen er goede redenen zijn om een boete niet zonder meer te accepteren.
De afgelopen jaren heeft de belastingdienst (Hacienda of AEAT) het gebruik van administratieve boetes aanzienlijk uitgebreid. Wat vroeger was voorbehouden aan duidelijke gevallen van belastingfraude, wordt nu ook toegepast op alledaagse situaties zoals een aangifte die niet correct is ingevuld, een leeg vakje of een cijfer dat niet overeenkomt met de eigen gegevens van de AEAT. In verschillende gevallen hebben we zelfs gezien dat er dubbele sancties worden opgelegd: één voor het verkeerd invullen van de aangifte en een tweede voor dezelfde fout op grond van een andere bepaling van de Algemene Belastingwet.
Nog zorgwekkender is dat in sommige gevallen belastingplichtigen worden bestraft die bezwaar maken tegen een aanslag, louter en alleen omdat ze bezwaar maken, onder het voorwendsel van ‘belemmering van de overheid’. De impliciete boodschap is duidelijk: betaal nu en stel geen vragen. Naar onze mening gaat deze praktijk veel verder dan de legitieme uitoefening van de sanctiebevoegdheid van de staat.
De sanctiebevoegdheid is niet onbeperkt
De bevoegdheid om sancties op te leggen behoort toe aan de staat en zoals elke openbare bevoegdheid is deze onderworpen aan grondwettelijke waarborgen. Deze zijn van toepassing op administratieve procedures, net zoals ze ook van toepassing zijn in het strafrecht. De Spaanse grondwet, de Algemene Belastingwet (Wet 58/2003) en het Europese mensenrechtenrecht leggen fundamentele beperkingen op aan de wijze waarop sancties kunnen worden opgelegd. De belangrijkste daarvan zijn:
- Vermoeden van onschuld. De bewijslast voor de belastingovertreding rust volledig bij de belastingdienst. Een belastingplichtige kan niet worden bestraft louter omdat hij een onjuist formulier heeft ingediend; de overheid moet opzet of grove nalatigheid aantonen. Vaak keert de overheid echter de bewijslast om, waardoor het aan jou is om te bewijzen dat zij ongelijk hebben.
- De zwaarte van de boete moet in verhouding staan tot de ernst van het gedrag. Het opleggen van de maximale sanctie voor een simpele fout is in veel gevallen juridisch onhoudbaar.
- Effectieve rechtsbescherming. Elke belastingplichtige heeft het recht om elk administratief besluit aan te vechten voor een onafhankelijke rechtbank. Dit is geen voorrecht; het is een grondwettelijk recht dat is vastgelegd in artikel 24 van de Spaanse grondwet.
Waarom u niet bang hoeft te zijn om tegen een sanctie in beroep te gaan
Een van de belangrijkste praktische kenmerken van het Spaanse belastingrecht is dat sancties automatisch worden opgeschort vanaf het moment dat er beroep tegen wordt aangetekend. Vanaf het indienen van een beroep tot herziening of een administratief hoger beroep tot de definitieve uitspraak in de procedure, inclusief de gerechtelijke procedure, waar de opschorting uitdrukkelijk moet worden aangevraagd, brengt de sanctie geen rente op. Ze wordt gewoon opgeschort.
Dit verschilt fundamenteel van de voorlopige aanslag die aanleiding gaf tot de boete. De aanslag zelf, of het nu gaat om de IRPF, de IRNR of de meerwaardebelasting, brengt wel rente op en moet in veel gevallen afzonderlijk worden afgehandeld. We hebben dit in eerdere artikelen uitvoerig uitgelegd. Maar de boete zelf wordt, zodra er beroep tegen is aangetekend, opgeschort.
Het instrument van de Belastingdienst: korting bij betaling zonder beroep
Er is een belangrijk nadeel verbonden aan het aanvechten van een boete dat goed begrepen moet worden: men verliest het recht op de korting die de Belastingdienst biedt bij snelle betaling en instemming met de boete. In het algemeen geeft het accepteren van een boete zonder bezwaar of beroep recht op een korting van maximaal 40% (of in bepaalde gevallen zelfs meer). Deze korting vervalt zodra er bezwaar of beroep wordt ingesteld.
Dit is precies het mechanisme waarvan de Belastingdienst lijkt te profiteren. Door sancties op te leggen voor kleine fouten en tegelijkertijd een aanzienlijke korting aan te bieden bij aanvaarding, creëert de overheid een economische prikkel die het aanvechten ontmoedigt.
Als hier de kosten van juridische vertegenwoordiging bij worden opgeteld, zullen veel belastingplichtigen, vooral degenen die te maken hebben met kleinere bedragen, tot de conclusie komen dat verzet niet de moeite waard is. Wij begrijpen deze redenering, maar vinden deze ook juridisch problematisch. Het systeem mag niet functioneren als een commerciële onderhandeling. Sancties moeten gebaseerd zijn op een solide juridische grondslag; ontbreekt die, dan mogen zij niet in stand blijven.
Wat moet je doen als je een kennisgeving ontvangt?
Als je een kennisgeving van de belastingdienst ontvangt die je onjuist acht, of het nu gaat om de inkomstenbelasting, dubbele belasting tussen landen, vermogenswinstbelasting, de belasting voor niet-residenten of enige andere belasting, accepteer deze dan niet automatisch. Lees deze zorgvuldig door. Controleer de termijn voor het instellen van beroep en vraag juridisch advies voordat deze termijn verstrijkt.
De termijnen in belastingprocedures zijn strikt en kunnen over het algemeen niet worden verlengd. Een onjuiste aanslag of een onevenredige boete die niet tijdig wordt aangevochten, wordt definitief en kan worden uitgevoerd. Als die termijn eenmaal is verstreken, kan er nog maar weinig worden gedaan.
Dit artikel is verzorgd door:
Lex Foris International Law